Một vài nét về ghi chép họ Phùng Quốc Công

DÒNG HỌ

PHÙNG QUỐC CÔNG

An Trì, Hu Trì – Vinh Quang – Vĩnh Bảo – Hải Phòng

My Động – Tiền Phong – Thanh Miện – Hải Dương

Kể từ khi Thủy Tổ phát sinh dòng họ (khoảng năm 1735) cho đến nay đã có 12 thế hệ (khoảng 277 năm). Từ thế hệ 4 trở đi, tổ tiên ta bắt đầu có quan tâm đến việc lưu giữ thông tin thông qua các câu chuyện gia đình, thông qua ghi chép, cúng giỗ. Tuy nhiên cho đến nay, những ghi chép xưa cũ đã hầu như không còn và những ghi chép đó cũng không được liên tục và đầy đủ như kỳ vọng của con cháu sau này. Điều đó cũng dễ hiểu bởi lịch sử dòng họ gắn liền với sự thăng trầm của đất nước. Dù có muốn thì tổ tiên ta cũng khó mà duy trì được thông tin trong hoàn cảnh mà sự sống và cái chết của mình luôn bị đe dọa bởi giặc ngoại sâm, giặc đói,… Cũng có thể có những ghi chép nhưng lại bị thất thạc do chiến tranh, loạn lạc, do tình thế kinh tế-chính trị đương thời, do không có đủ phương tiện lưu trữ tốt,… Nhưng một điều vô cùng giá trị là các thông tin về tổ tiên được lưu trữ, truyền miệng từ đời này sang đời khác bằng những cầu chuyện gia đình. Đó là những câu chuyện về Thủy Tổ, về các cuộc di cư, về sự ly tan, về sự đoàn tụ, thậm chí cả những câu chuyện về giai đoạn suy yếu, những mâu thuẫn cục bộ của dòng họ. Và có rất nhiều gia đình để lại những ghi chép về ngày giỗ của tổ tiên tới 3, 4, 5 thế hệ. Tất cả đều hết sức sống động, giá trị thông tin cao, đáng trân trọng và cần phải được ghi chép lại một cách chân thực, khoa học để giáo dục truyền thống cho các thế hệ.

Những ghi chép xưa nhất về dòng họ ta còn lưu trữ được đó là gia phả họ Nguyễn Đức (do ông Nguyễn Đức Tuyển (8) chủ biên), gia phả họ Phùng thôn Khả (do ông Phùng Văn Hưởng (7) chủ biên), gia phả họ Phùng My Động (xuất bản năm 1992 do ông Phùng Văn Anh (9) chủ biên). Cả 3 gia phả này có điểm chung là đều được dựng từ những năm của thế kỷ XX, đều là những tài liệu hết sức quý báu, được xây dựng công phu bằng trí tuệ, tâm đức sáng ngời của những người chủ biên, những người tham mưu và Hội đồng Gia tộc đương thời. Cả 3 gia phả đã nêu được phả hệ của nhiều thế hệ. Phần phả hệ được trình bày theo phương pháp chiều ngang (tức là trình bày cá nhân thành viên dòng họ theo từng đời, hết đời 1 sang đời 2, đời 3, cho đến hiện tại), ưu điểm của phương pháp này giúp ta định vị được cá nhân thành viên trong dòng họ thuộc đời nào một cách dễ dàng để từ đó nhận ra vai về của từng người. Nó khó theo dõi để nắm thông tin chi tiết từng chi, nhánh, hệ nào đó của gia phả, nhất là việc xác định ai là hậu duệ của ai sẽ gặp những khó khăn, mất thời gian để đối chiếu.

Gia phả họ Nguyễn Đức và gia phả họ Phùng thôn Khả được dựng trên nền giấy cũ bằng chữ Nho. Ông Nguyễn Đức Tuyển (8) và các chư vị đương thời tại Vĩnh Bảo có những nhận định khá mới mẻ khi đã cho dựng và sao lưu ra nhiều bản khác nhau cho từng chi để nắm bắt thông tin và truyền cho đời sau, nhiều người còn lưu giữa bản gốc mà ta có thể tiếp cận như: bản gốc tại gia đình ông Nguyễn Đức Thanh (9), bản gốc tại gia đình ông Nguyễn Đức Điền (8),… Bản gốc Gia phả họ Phùng thôn Khả được bà Ế (vợ ông Phùng Văn Ế (9)) lưu trữ nâng niu, cẩn thận trong ông tre, tuy nhiên do chất liệu xưa cũ và đã để lâu ngày nên cuốn gia phả này bị hư hại nhiều. Ngoài ra họ Phùng tại thôn Khả cũng đã dựng phả đồ khá quy củ, tuy nhiên trên phả đồ không thể hiện rõ được việc ai sinh ra ai! Cả hai cuốn gia phả chữ Nho kể trên thực chất là những phả hệ, không có ghi chép về lịch sử dòng họ, không ghi cụ thể niên đại trong khi chỉ phân biệt được các thế hệ trong gia phả, muốn biết rõ ai là con ai, ai là anh em ruột,… thì chỉ còn cách hỏi thực tế.

Về cuốn Gia phả họ Phùng My Động xuất bản năm 1992 do ông Phùng Văn Anh (9) (cử nhân sư phạm, nhà Nho đương đại hiếm có của dòng họ) chủ biên cùng Hội đồng gia tộc đương thời xây dựng. Khi nói về cuốn gia phả này thì cần phải nói đến nhiều bản ghi khác cho các chi, các ngành, từ đó phối hợp thành một hệ thống gia phả của cả họ Phùng My Động. Cuốn gia phả này được lập bằng chữ quốc ngữ, dễ đọc, có cả một số phả đồ kèm theo. Hiện nay 01 quyển gốc ghi xuất đinh được ông Phùng Quốc Hưng (9) lưu trữ. Nhiều quyển được in sao cho ngành 1, một số chi nhánh có thể tiếp cận dễ dàng. Xem gia phả này ta có thể biết rõ thứ tự trên dưới, anh em ruột,… Gia phả này ghi tới 16 thế hệ (chứ không phải 12 thế hệ) trong vòng hơn 200 năm từ Thủy Tổ! Đăc biệt, mục ghi về ngành 2, ngày 3, ngành 4, từ thế hệ thứ 4 đến thế hệ 9 (theo thứ tự thế hệ của gia phả 1992) không thấy có ghi chép! Ngành 1 đầy đủ thông tin cho các thế hệ nhưng có điều đặc biệt là thế hệ 4 đến thế hệ 8 (theo thứ tự thế hệ của gia phả 1992) chỉ có độc đinh! Ngoài ra, gia phả này không có ghi chép về ngành ở Vĩnh Bảo, thôn Khả. Qua gia phả này ta thấy Ngành 1 sở tại có nhiều thông tin nhất và đầy đủ nhất, có các bản in cho từng chi nhánh, có danh sách phát triển trí tuệ tài năng, danh sách người có công với đất nước, có sơ đồ khu mộ, có hầu hết các ngày giỗ của những người đã khuất tính từ thế hệ 8 trở tới đương thời. Các ghi chép về ngành 2, ngày 3, ngành 4 ngoài việc thiếu một số thế hệ như nêu trên thì còn thiếu nhiều thông tin như ngày giỗ, khu mộ, danh sách phát triển trí tuệ tài năng, người có công với đất nước,… Cho đến gần đây, những năm đầu của thế kỷ XXI, các chi ngành có quan tâm nhiều hơn đến công việc chung vì thế các ghi chép về ngành 2 ngành 3, ngành 4 mới được bổ sung nhưng nhìn chung vẫn còn những dở dang và trăn trở. Với lượng thông tin phong phú đó ta có thể thấy được rằng để dựng lên cuốn gia phả này, người chủ biên và cộng sự đã rất vất vả, tốn nhiều thời gian, công sức và là những người có trí tuệ minh mẫn, có tâm với dòng họ.

Ngoài cuốn gia phả 1992 và các bản ghi thông tin kèm theo trên, chúng ta còn phải kể đến cuốn “lịch sử và sự phát trển dòng họ Phùng thôn My Động, xã Tiền Phong, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương” gồm 15 trang A4, do ông Phùng Quang Lãm (8) chủ biên cùng Hội đồng tộc xuất bản tháng 3 năm Bính Tuất (4/2006). Đúng như tiêu đề, cuốn tài liệu này ngoài việc đề cập tới “nguồn gốc” dòng họ, việc xây mộ tổ, dựng từ đường dòng họ, còn lại chủ yếu đề cập tới sự hình thành, việc tham gia bảo vệ và xây dựng đất nước, về phát triển kinh tế, văn hóa, về việc lập gia phả, tôn tạo phần mộ của họ Phùng tại My Động.

Như vậy, tại Vĩnh Bảo, thôn Khả, việc ghi chép, dựng gia phả dành được những quan tâm và có những kết quả nhất định. Tại My Động, hệ thống gia phả và những ghi chép về dòng họ được dành được nhiều quan tâm hơn vì thế các thông tin phong phú hơn. Trong hoàn cảnh thông tin không có nhiều, những nỗ lực đó thật quả cảm và giá trị. Tuy nhiên, chưa thực có một ghi chép thống nhất và toàn diện về cả dòng họ – cùng một Thủy Tổ Phùng Quốc Công.

Những năm trở về đây, đất nước có nhiều đổi mới, các hậu duệ họ Phùng Quốc Công nhiều nơi có kinh tế khả giả, nhiều người đỗ đạt, học thức và nhận thức cao. Kể cả những người ở nông thôn thì đời sống vật chất tinh thần cũng tốt hơn. Ngày nay, đang có xu hướng rất đáng khuyến khích, đó là việc hướng về tổ tông. Người ta quan tâm nhiều hơn tới nơi thờ cúng, tới phần mộ, tới những sinh hoạt truyền thống của dòng họ. Với xu thế mới, đòi hỏi cần có một sự ghi chép thống nhất và toàn diện về gia phả dòng họ. Hơn thế nữa, việc nghiên cứu phát triển lịch sử và gia phả dòng họ bản thân nó cũng có sức hấp dẫn đặc thù.

Hải Dương, ngày 20/5/2012

Phùng Văn Đường (10)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s